Đi ngang quầy hải sản ở chợ, mẹ bầu nào cũng từng chững lại một nhịp: tôm tươi rói, cua đầy gạch, cá biển còn óng ánh, nhưng trong đầu lại vang lên đủ lời can ngăn của người nhà, của hàng xóm, của cả những bài viết đọc vội trên mạng. Ăn thì sợ hại con, không ăn thì tiếc dưỡng chất. Thật ra, với câu hỏi mẹ bầu ăn hải sản được không, câu trả lời không nằm ở chỗ có nên ăn hay không, mà ở chỗ ăn loại nào, chọn ra sao và nấu như thế nào. Đừng lo lắng, bài viết này sẽ đi cùng bạn từng bước, từ quầy chợ đến bàn ăn.
Mẹ bầu ăn hải sản được không và vì sao nên ăn đúng cách

Câu trả lời ngắn gọn là được, miễn là bạn chọn đúng loại và nấu chín kỹ. Hải sản là nguồn dưỡng chất rất dồi dào, nhưng không ít mẹ bầu vẫn băn khoăn khi đưa vào thực đơn thai kỳ. Cách đơn giản nhất để yên tâm là chia hải sản thành ba nhóm: nhóm nên ăn đều đặn, nhóm ăn có chừng mực và nhóm cần tránh hoặc hạn chế. Sự an toàn phụ thuộc vào nguyên liệu tươi và cách chế biến, chứ không nằm ở bản thân con tôm hay con cá. Rất đơn giản thôi, bạn chỉ cần nhớ nguyên tắc: tươi, chín kỹ, ăn vừa phải.
Lợi ích của hải sản đối với thai kỳ
Hải sản cung cấp đạm dễ tiêu hóa, giúp mẹ đủ sức và thai nhi phát triển đều. Nhiều loại cá còn có chất béo omega-3, rất cần cho sự phát triển não bộ và thị lực của bé. Ngoài ra, hải sản có thêm i-ốt, sắt, kẽm và các loại vitamin, là những chất mẹ bầu thường dễ thiếu trong thai kỳ. Nhờ vậy, ăn đúng cách thì hải sản là nguồn dinh dưỡng quý cho cả mẹ và con.
Những lo ngại thường gặp khi ăn hải sản lúc mang thai
Ba nỗi lo phổ biến nhất là dị ứng, ngộ độc và thủy ngân. Dị ứng thường gặp ở những mẹ đã từng bị nổi mề đay, ngứa hay khó chịu sau khi ăn tôm, cua; nếu bạn thuộc nhóm này thì nên tránh loại đó. Ngộ độc hay đau bụng đa phần đến từ hải sản không tươi hoặc nấu chưa chín. Còn thủy ngân là chất có thể tích tụ nhiều trong một số loài cá lớn sống lâu năm, nên bạn chỉ cần chọn đúng loại cá là giảm được nỗi lo này.
Các loại hải sản mẹ bầu nên ăn trong thai kỳ
Đây là nhóm bạn có thể ăn đều đặn khi đã chọn tươi và nấu chín. Nhóm này gồm các loại cá nhỏ, cá nước ngọt quen thuộc và một số hải sản có vỏ ăn với lượng vừa phải. Bạn không cần tìm món cao sang, vì nhiều loại cá bình dân ngoài chợ lại rất phù hợp cho thai kỳ. Hãy bắt đầu từ những món quen thuộc để thấy an tâm hơn.
Cá giàu omega-3 và ít thủy ngân
Cá hồi, cá trích, cá cơm, cá mòi, cá trê, cá diêu hồng hay cá basa đều là những lựa chọn thường được khuyên dùng, vì chứa nhiều đạm và chất béo tốt mà ít thủy ngân. Cá hồi và cá trích đặc biệt giàu omega-3. Bạn nên kho, hấp, nấu canh hoặc áp chảo cho chín hẳn, thay vì ăn sống hay tái. Nếu mua cá hồi, hãy nhớ nấu chín kỹ, đừng ăn kiểu gỏi hay sashimi trong thai kỳ.
Tôm, cua, mực và các loại hải sản có vỏ
Tôm, mực, nghêu, sò là nhóm ăn có chừng mực: ngon, bổ nhưng nên ăn lượng vừa phải và phải nấu chín hoàn toàn. Riêng cua biển được nhiều mẹ bầu băn khoăn nhất. Món này bổ dưỡng, thơm ngon và giá trị dinh dưỡng cao, nhưng với phụ nữ mang thai thì cần cân nhắc về lượng ăn và cách chế biến. Bạn hãy chọn cua còn sống khỏe, hấp hoặc luộc thật chín, ăn một phần nhỏ mỗi lần, bỏ phần mang và nội tạng, tránh cua đã chết hoặc để lâu. Món gạch cua hay cua rang me cũng nên ăn ít, vì dễ gây đầy bụng và khó tiêu. Nếu bạn có tiền sử dị ứng đồ biển hoặc hay rối loạn tiêu hóa, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi ăn.
Những loại hải sản mẹ bầu cần hạn chế hoặc tránh
Đây là nhóm bạn nên dè chừng, không phải vì chúng “xấu” mà vì rủi ro cao hơn các loại khác. Có hai nguyên nhân chính: hàm lượng thủy ngân và nguy cơ vi khuẩn, ký sinh trùng. Biết trước hai điều này, bạn sẽ dễ dàng chọn món an toàn mà không phải kiêng khem mơ hồ theo lời truyền miệng.
Cá có hàm lượng thủy ngân cao
Các loài cá lớn, sống lâu và ăn các loài cá khác thường tích tụ nhiều thủy ngân, như cá mập, cá kiếm, cá thu vua và cá ngừ đại dương cỡ lớn. Thủy ngân nạp quá nhiều có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh đang phát triển của thai nhi. Bạn nên tránh hẳn hoặc chỉ ăn rất ít, và ưu tiên thay bằng các loại cá nhỏ ở nhóm an toàn. Khi không chắc loại cá nào, bạn cứ hỏi người bán hoặc chọn cá nhỏ, vòng đời ngắn.
Hải sản sống hoặc chưa nấu chín kỹ
Sushi, sashimi, gỏi cá, hàu sống, tôm tái, sò huyết tái hay các món ngâm nước mắm, ngâm tương sống đều nằm trong nhóm cần tránh. Hải sản sống có thể mang vi khuẩn, ký sinh trùng và độc tố, khiến mẹ bị ngộ độc, tiêu chảy, sốt, ảnh hưởng đến cả thai nhi. Thai kỳ làm sức đề kháng của mẹ thay đổi nên dễ bị ảnh hưởng hơn bình thường. Đừng tiếc nhé, bạn có thể thỏa cơn thèm đồ biển bằng những món nấu chín nóng hổi, vừa ngon vừa an toàn.
Cách chọn mua, sơ chế và chế biến hải sản an toàn cho mẹ bầu
Hành trình an toàn bắt đầu từ quầy chợ. Khi mua, bạn hãy chọn con còn tươi: cá có mắt trong, mang đỏ hồng, thịt săn chắc, không có mùi ươn; tôm vỏ bóng, thân cứng, đầu dính chặt vào thân; cua, ghẹ, nghêu, sò còn sống khỏe, nghêu sò khép miệng khi chạm vào. Mua xong, nên để hải sản trong túi riêng, giữ lạnh và nấu sớm trong ngày, tránh để lâu ngoài nhiệt độ thường. Về nhà, rửa sạch dưới vòi nước, ngâm nước muối loãng để nghêu sò nhả cát, bỏ ruột, mang và đường chỉ đen trên lưng tôm. Dùng thớt và dao riêng cho hải sản sống, rửa tay kỹ sau khi sơ chế để tránh lây chéo sang rau củ ăn sống. Khi nấu, hãy hấp, luộc, kho, nấu canh hoặc nướng cho chín hẳn: thịt cá trắng đục và tách dễ, tôm chuyển màu đỏ cam, nghêu sò mở hết miệng (con nào không mở thì bỏ đi). Khi ăn ngoài quán, bạn nên chọn quán sạch, nấu theo yêu cầu, dặn rõ “nấu thật chín” và tránh các món gỏi, món tái. Thức ăn thừa cần bảo quản lạnh và đun sôi kỹ lại trước khi ăn, tốt nhất là ăn hết trong ngày.
Gợi ý món hải sản ngon và lượng ăn hợp lý mỗi tuần cho mẹ bầu
Có nhiều món hải sản dễ nấu mà vẫn đủ ngon miệng cho những ngày thèm đồ biển. Điều quan trọng là ăn đa dạng và vừa phải, thay vì dồn một loại vào một bữa. Bạn cũng có thể luân phiên giữa cá, tôm, mực để vừa đủ chất vừa hạn chế rủi ro từ một loại duy nhất. Rất đơn giản thôi, bạn chỉ cần nấu theo cách thanh đạm là đã có bữa ăn ngon.
Một số món hải sản dễ nấu, thanh đạm và bổ dưỡng
Canh cá nấu rau cải hoặc canh chua cá, cá hồi áp chảo ăn kèm rau luộc, cá kho nhạt với gừng, tôm hấp sả, tôm rim nhạt, mực hấp gừng hay cháo nghêu đều là những lựa chọn dễ làm. Cua biển hấp có thể ăn một phần nhỏ trong bữa, kèm rau xanh để dễ tiêu. Nên nêm nhạt, hạn chế chiên rán nhiều dầu mỡ và bớt các món cay nồng để tránh nóng trong, khó chịu dạ dày.
Lượng hải sản nên ăn theo khuyến cáo dinh dưỡng
Nhiều khuyến cáo dinh dưỡng thường gợi ý mẹ bầu ăn cá và hải sản khoảng hai đến ba khẩu phần mỗi tuần, ưu tiên các loại ít thủy ngân. Một khẩu phần tương đương khoảng một lòng bàn tay thịt cá, không cần ăn quá nhiều trong một bữa. Mỗi mẹ có cơ địa, bệnh nền và nhu cầu khác nhau, nên nếu bạn bị tiểu đường thai kỳ, dị ứng hoặc có vấn đề tiêu hóa, hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có lượng ăn phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Mẹ bầu ăn hải sản được không và nên ăn như thế nào cho an toàn?
Được, nếu bạn chọn hải sản tươi, ưu tiên cá ít thủy ngân và nấu chín kỹ. Hãy tránh các món sống hoặc tái, ăn đa dạng loại và duy trì khoảng hai đến ba khẩu phần mỗi tuần. Đừng quên rửa tay, dùng thớt riêng khi sơ chế để hạn chế vi khuẩn.
Bà bầu nên chọn và chế biến hải sản ra sao để tránh ngộ độc, dị ứng?
Về chọn mua, hãy lấy con còn tươi, không có mùi lạ, nghêu sò và cua còn sống khỏe, rồi nấu sớm trong ngày. Khi nấu, hấp, luộc hoặc kho cho thịt chín hẳn, bỏ những con nghêu sò không mở miệng. Nếu từng bị dị ứng với loại nào thì nên tránh loại đó, và nếu thấy ngứa, nổi mẩn, khó thở sau khi ăn thì hãy đến cơ sở y tế ngay.
Mẹ bầu có ăn cua biển được không và cần lưu ý gì?
Mẹ bầu có thể ăn cua biển với lượng vừa phải, miễn là cua còn sống khỏe và được nấu thật chín. Nên ăn một phần nhỏ mỗi lần, bỏ mang và nội tạng, tránh cua chết hoặc để lâu. Bạn cũng không nên ăn quá nhiều gạch cua một lúc vì dễ đầy bụng, khó tiêu.
Những loại hải sản nào mẹ bầu nên hạn chế hoặc tránh trong thai kỳ?
Bạn nên tránh các món sống hoặc tái như sushi, sashimi, gỏi cá, hàu sống, tôm tái. Đồng thời hạn chế các loài cá lớn có nhiều thủy ngân như cá mập, cá kiếm, cá thu vua, cá ngừ đại dương cỡ lớn. Thay vào đó, hãy chọn cá nhỏ như cá hồi, cá trích, cá cơm hay cá diêu hồng đã nấu chín.
Kết luận
Mẹ bầu hoàn toàn có thể ăn hải sản nếu biết phân nhóm rõ ràng: ăn đều đặn các loại cá ít thủy ngân, ăn có chừng mực tôm, cua, mực, và tránh hoặc hạn chế cá nhiều thủy ngân cùng mọi món sống, tái. Từ khâu chọn mua ở chợ, sơ chế sạch sẽ đến nấu chín kỹ, mỗi bước đều giúp bữa ăn thêm an toàn cho cả mẹ và bé.
Đừng lo lắng quá nhé, bạn sẽ làm được thôi. Chỉ cần nhớ nguyên tắc tươi, chín và vừa phải, bạn có thể yên tâm thưởng thức những món đồ biển ngon miệng trong suốt thai kỳ.
